Özgüven, kişinin başkaları tarafından sevildiğini ve değerli olduğunu hissetmesi, karşılaştığı engellerle baş edebilecek yeterli güce sahip olduğunun farkına varması bu çerçevede kendini sevmesi , kendine inanmasıdır.

 Çocuğun Özgüveni Nelerden Etkilenir?

           Çocuklar öz değerlerini yaşamın ilk yıllarından itibaren anne-babasının, yaşamındaki önemli yetişkinlerin,okul çağında ise öğretmen ve arkadaşlarının kendisine yönelik tutum ve davranışlarıyla geliştirirler.Çocuğun özgüveni,  anne babasının birbirleriyle ilişkisinden, ailenin çocuğa sevgi gösterme biçiminden, anne babanın özgüven düzeyinden, özelliklede anne babanın çocuğa yönelik davranışlarından etkilenir .

Çocuğun özgüveni gelişkin bir birey olabilmesi, kendine olumlu bir bakış açısı geliştirmesi için anne-baba ve yaşamındaki önemli yetişkinlerden sevgi görebilmesi, onaylanması, yapabileceği sorumlulukları öğrenebilmesi ve bunları yerine getirirken olumlu bir teşvik görmesi gerekir.

 Çocuğun kendine olan inancını yitirmesi, kendini değersiz, beceriksiz, işe yaramaz hissetmesi, karşılaştığı engellerle baş edebilecek gücü kendinde bulamaması olarak adlandırılan öz güven eksikliği iki şekilde açığa çıkar. Birinci durumda çocuk içe kapanık ve donuk bir tepki verir. İkinci durumda ise saldırgan ve aktif bir tepki verir.

 Tony Humphreys’ e göre çocuğun özgüveni geliştirilmediği sürece eğitimle ilgili tüm çabalar sonuçsuz kalacaktır. Buda  yetişkin yaşamında onun duygusal, sosyal,mesleki ve hatta cinsel gelişimini olumsuz etkileyecektir.

( Tony Humphreys Çocuk Eğitiminin Anahtarı: Özgüven 1993-1996, sf 13)

Özgüven eksikliğini yaratan koşulların aile ortamı olduğunu belirtmiştik. Ancak biz öğretmenlerin, eğitim ve öğretim sorumluluğumuzu yerine getirirken ,en fazla zorlandığımız ve çaba harcadığımız öğrenci grubu, tabloyu da kriter alırsak özgüven eksikliği yaşayan çocuklardır. Özgüven problemi yaşayan bir çocuktan , bu problemi aşmadan, olumlu bir yönelim ve başarıda bekleyemeyiz. Çünkü kendine olan inancını yitirmiş bir birey çaba harcamakta istemeyecektir.  

Düşük değer duygusunu çocuk kendisine yönelik davranışlar sonucu öğrenir. O halde değerli olduğu duygusunu da çocuğa öğretebiliriz.

 Bu noktada aile ve öğretmenler işbirliği yapmalıdır. 

 Öğretmen ile Bahçıvan

Bir öğretmen:(anne-baba) çeşitli bitkilere bakan bir bahçıvan gibi çalışır. Bir bitki güneşi,diğeri serin gölgeyi sever;biri akarsu kıyısını,diğeri çorak dağ tepesini sever.Biri kumlu toprakta gelişirken,diğeri bereketli topraklarda gelişir.Hepsinin kendine uygun bakımı vardır.Yoksa sonuç başarısız olur.  

( Doğu Hikayeleri İle Psikoterapi -Abdülhaba)  

Anne-Babalar  için Çocuğun Özgüvenini Artırmada Önemli Noktalar

· Çocuklar anne-babaları ile olan ilişkilerinin etkilerini uzun yıllar hatta yaşamları boyunca  taşırlar.

· Anne babanın tutumu çocuğun özgüveninin gelişimi açısından çok önemlidir.

Çocuklar anne-baba ve öğretmenlerinin gözündeki değerleriyle kendilerini

görürler. Çocuğa değer veren bir ilişki tarzı onun kendine olan güvenini artırır.

· Okulda öğrenme zorluğu yaşayan çocukların çoğunda özgüven sorunu vardır.

Çocuk başaramayacağından o kadar korkmaktadır ki denemeye cesaret edemez.

·  Özgüven sorunu çocukta uyum ve davranış bozukluklarına yol açar.

         Anne-baba ve öğretmenler özgüven sorunu yaşayan öğrencileri

yapabildikleri ile değerlendirmeli, yapıcı yaklaşmalıdır. Önemli olanın çaba

harcamak olduğunu, her gösterilen çaba ile biraz daha ilerlediğimizi çocuğa

hissetmemiz gerekmektedir.

Ev Ortamında Anne-Babanın Yaklaşımı Ne Olmalıdır.

1-Çocuğunuza duyduğunuz sevgiyi ona hissettirmekle kalmayıp, ifade edin. Ona karşı sevgi cümleleri kurun.

2- Konuşurken onun yüzüne bakın ve ciddiye alındığını hissettirin

3-. Öz güven sorunu olan çocukların kendilerini ifade etmelerine olanak tanıyın,  sık sık çeşitli konularda fikirlerini belirtmeleri için onlara söz hakkı verin.

4-Onun olumlu davranışlarını kesinlikle takdir edin

5-Verilen görevlerden sonra başarısını takdir edin.

6-Hatalı davranışlarını konuşarak uyarın ve ona doğru olanı anlatın.

7- Kabiliyetlerini fark edin ve teşvik edin. Başka öğrencilerle yada kardeşleri ile kıyaslamayın. Onu sürekli kendisi ile ve yapabildiklerini göstererek değerlendirin.

8-Yaptığı çaba harcadığı çalışmalarda kötü bile olsa bunu ona hissettirmeyin. Zamanla daha iyisini yapabileceği fikrini çocuğa aşılamamız gerekiyor. Yaptığı çalışmaların sürekli eksikliklerini vurgular isek çocuk çaba harcamaktan vazgeçecektir.

            Özgüvenin gelişebilmesi için kişinin kendisinin yetenek ve ilgilerinin farkına varması, duygularını tanıması, problem çözme becerilerini öğrenmesi gerekiyor.

 Ona bir balık verirsen, bugün karnını doyurmuş olursun. Ama balık yakalamayı öğretirsen yaşamı boyunca karnını doyurmuş olursun.

                                                                                                (Çin Atasözü )

Psikolojik Danışman

Gönül KATER ÇELEBİ